Po zaopatrzeniu poszkodowanego zawsze umyj dokładnie ręce mydłem, nawet jeżeli używałeś rękawiczek medycznych.
Nie wykonuj ucisku w przypadku ran oka, przy złamaniu i jeżeli w ranie tkwi jakiś przedmiot!
O krwawieniu zewnętrznym mówimy wówczas, kiedy krew wydostaje się na zewnątrz z rany. Pojęcie krwotoku jest zarezerwowane dla stanu, gdy w krótkim czasie poszkodowany traci dużą ilość krwi.
Rozpoznanie krwawienia zewnętrznego
Uszkodzone naczynie krwawi. Rozróżniamy trzy typy krwawienia w zależności od rodzaju uszkodzonego naczynia: kapilarne, żylne, tętnicze.
Krwawienie kapilarne: krew sączy się z rany powoli.

Krwawienie żylne: krew wydostaje się z rany intensywnym strumieniem, ale krwawienie daje się łatwo opanować, ponieważ ciśnienie w krążeniu żylnym jest niskie.

Krwawienie tętnicze: krew wydostaje się z każdym skurczem mięśnia serca pod dużym ciśnieniem. Jest to najpoważniejsze i najtrudniejsze do opanowania krwawienie, dlatego że w krótkim czasie można utracić dużą ilość krwi.
Mamy kilka typów ran:
- otarcie – powierzchniowa warstwa skóry zostaje zdarta i występuje niewielkie krwawienie;
- cięta – jest to głębokie przecięcie skóry i tkanek głębszych, posiada równe krawędzie;
- kłuta – uszkodzenie spowodowane wbiciem (przebiciem) np. nożem, odłamkami szkła, lodu, co może powodować uszkodzenia narządów wewnętrznych. W tego typu ranach istnieje bardzo duże ryzyko infekcji. Przedmiot, który powoduje uszkodzenie może pozostawać w ranie;
- szarpana – brzegi rany pozostają nierówne, często widzimy luźne kawałki skóry;
- amputacja – oderwanie części ciała np. palca, dłoni od ciała.




Zaopatrywanie krwawienia zewnętrznego
| Prawidłowe zaopatrywanie krwawienia zewnętrznego ma na celu zapobiegania dalszym uszkodzeniom i powikłaniom. | ||
| Należy zabezpieczyć siebie przed kontaktem z krwią, a tym samym przed infekcjami, przez założenie rękawiczek medycznych lub plastikowych worków, plastikowych toreb albo jakiegokolwiek wodoodpornego materiału. | ![]() |
|
| Następnie należy uwidocznić miejsce krwawienia (ranę) przez zdjęcie (rozerwanie lub przecięcie) odzieży. |
![]() |
|
| W miejscu uszkodzenia należy przyłożyć sterylną gazę (kompres), a w przypadku braku materiałów opatrunkowych – czystą tkaninę, i zastosować ucisk swoją dłonią. W ten prosty sposób największe krwawienie zostanie zatrzymane. |
![]() |
|
| Jeżeli poszkodowany ma uraz na kończynie, należy ją unieść tak, aby znalazła się powyżej serca. Spowoduje to wyrównanie ciśnienia, a tym samym zmniejszenie krwawienia. Jednocześnie należy uciskać dłonią miejsce urazu. |
![]() |
|
| Aby móc zająć się innymi obrażeniami, należy założyć opatrunek z bandaża. Opatrunek zakładamy w następujący sposób: pozostawiamy użytą gazę (kompres) czy materiał i rozpoczynamy w miejscu uszkodzenia bandażowanie okrężnymi ruchami, przesuwając się w górę i w dół, zawsze trochę mocniej przyciągając bandaż w miejscu uszkodzenia. | ![]() |
|
| Jeżeli krew przesiąka przez opatrunek, nakładamy kolejną gazę (kompres) i analogicznie bandażujemy. Nie usuwamy poprzedniego opatrunku, a dokładamy nowy. Postępujemy tak, aż krew przestanie przesiąkać przez opatrunek. |
![]() |
|
| Jeżeli nie możemy opanować krwawienia pomimo prawidłowo wykonanych czynności, należy poszukać punktu, w którym tętnica jest najbliżej powierzchni i przebiega nad kością, wówczas możemy dodatkowo ją w tym punkcie ucisnąć. | ||
| Postępowanie przy różnych typach krwawień | |||
| Typy krwawienia | |||
| Krwawienie zewnętrzne | Krwawienia wewnętrzne | ||
| Należy odsłonić miejsce uszkodzenia oraz zastosować jego ucisk. |
Nawet przy najmniejszym podejrzeniu krwawienia wewnętrznego należy uruchomić procedury ratownicze! | ||
| Jeżeli to możliwe, miejsce urazu podnosimy powyżej serca i stosujemy ucisk rany. | W krwotoku wewnętrznym: | ||
| Zakładamy bandaż. |
– dzwonimy pod numer 112 lub 999, | ||
| Jeżeli nadal nie opanowaliśmy krwawienia pomimo nałożenia opatrunku uciskowego, dzwonimy pod numer 112 lub 999. | – staramy się zapobiegać wstrząsowi, – układamy poszkodowanego tak, aby mógł wymiotować - obserwujemy oddychanie |
||
Bandaż jest to opaska służąca do przyrzymywania opatrunku, ucisku i unieruchomienia wstępnego. Rozróżniamy dwa typy bandażu: dziany i elastyczny.
Krawawienie kapilarne to sytuacja, w której krew sączy się z rany ciągle ale powoli.
Krwawienie tętnicze to sytuacja, w której krew wypływa z tętnicy. W tym typie krwawienia krew wypływa strugami zgodnie ze skurczami serca.
Krawawienie żylne to sytuacja, w której krew wypływa z żyły. Ten typ krwawienia ma tendencje do samoczynnego zatrzymania.
Krwotok to utrata dużej ilości krwi w krótkim czasie.