Zwróć się o pomoc medyczną, jeżeli w ciągu 48 godz. od urazu wystąpią niepokojące objawy, które mogą być spowodowane obrzękiem mózgu:
- ból głowy (ostry i ciągły ból głowy trwający 1-2 dni);
- nudności, wymioty (nudności, które pojawiły się w krótkim czasie po urazie oraz wymioty, które wystąpiły więcej niż jeden raz);
- senność, dezorientacja;
- zaburzenia widzenia (podwójne widzenie, nieprawidłowe wodzenie wzrokiem, nierówne źrenice);
- osłabienie, drętwienie kończyn górnych i dolnych;
- mowa (niewyraźna lub słowotok);
- drgawki.
Nie wolno ruszać przedmiotu wbitego w czaszkę. Staraj się unieruchomić go opatrunkiem.
Jeżeli podejrzewasz pęknięcie czaszki, nie wolno oczyszczać rany czaszki płukaniem, ponieważ płyn (np. woda) może spowodować wniknięcie bakterii w głąb mózgu i infekcję.
Nie blokuj wycieku płynu z uszu, nosa. Blokada wycieku płynu z nosa, uszu może spowodować wzrost ciśnienia śródczaszkowego. Nie unoś nóg poszkodowanego, gdyż to może spowodować wzrost ciśnienia śródczaszkowego.
Wszelkie urazy głowy są potencjalnie niebezpieczne. Zlekceważenie nawet małego urazu głowy może być niebezpieczne dla życia poszkodowanego. Wśród urazów głowy rozróżniamy: urazy skóry, pęknięcia czaszki i urazy mózgu. Urazy kręgosłupa mogą występować łącznie z urazami głowy.
Urazy skóry głowy
Czaszka jest bardzo bogato ukrwiona, w związku z tym nawet małe urazy powodują bardzo obfite krwawienie.
Naczynia krwionośne czaszki zaopatrują w krew mózg.
Postępowanie w przypadku urazów głowy
Środki ostrożności w przypadku urazów głowy:
1. Nałożyć sterylny opatrunek i, stosując ucisk, kontrolować krwawienie.
2. Ramiona poszkodowanego zawsze trzymać lekko uniesione w celu lepszej kontroli krwawienia (jeżeli nie podejrzewasz urazu kręgosłupa).
3. Niezwłocznie wezwij pomoc medyczną.
![]() |
![]() |
Pęknięcia czaszki
Działanie dużej siły na czaszkę może spowodować jej pęknięcie.
Występują następujące objawy pęknięcia czaszki:
- ból w miejscu urazu;
- uszkodzona skóra;
- wyciek jasnego lub krwawego płynu z uszu lub nosa;
- guz w okolicy czołowej, potylicznej czy skroniowej, który pojawił się w kilka godzin po urazie;
- zmiana wielkości źrenic (poszerzone, nieaktywne na światło);
- bardzo duże krwawienie;
- uraz penetrujący (np. pocisk czy wbity obiekt).
![]() |
![]() |
Postępowanie w przypadku pęknięcia czaszki
Środki ostrożności w przypadku pęknięcia czaszki:
1. Kontroluj oddychanie, sprawdzaj regularnie stan poszkodowanego.
2. Obserwuj krwawienie, miejsce urazu zaopatrz jałowym opatrunkiem; jeżeli zajdzie potrzeba, zastosuj ucisk na
krawędzie rany, nie uciskaj bezpośrednio rany!
3. Staraj się unieruchomić głowę i kręgosłup szyjny.
4. Wezwij pomoc medyczną.
Wstrząśnienie mózgu
Wstrząśnienie mózgu może być spowodowane np. uderzeniem i powoduje zakłócenie pracy mózgu. Najczęściej przebiega łagodnie, ludzie odzyskują pełną sprawność w krótkim czasie. Wstrząśnienie mózgu nie powoduje krwawienia pod pokrywami czaszki, ale obrzęk mózgu.
Objawy wstrząśnienia mózgu:
- upośledzona mimika twarzy;
- spowolnienie w odpowiadaniu na pytania;
- zaburzenie pamięci (niepamięć wsteczna ostatnich godzin, dni);
- niewyraźna mowa;
- brak umiejętności przejścia po linii prostej;
- reakcja krzykiem bez uchwytnej przyczyny;
- skargi na zawroty głowy, nudności, ból głowy;
- brak możliwości wymienienia miesięcy, dni tygodnia, cyfr w odwrotnej kolejności.
Postępowanie i opieka nad poszkodowanym z podejrzeniem wstrząśnienia mózgu
1. Obserwuj oddychanie, sprawdzaj regularnie stan poszkodowanego.
2. Staraj się unieruchomić głowę i kręgosłup szyjny.
3. Kontroluj krwawienie, załóż opatrunek, zastosuj ucisk. Jeżeli podejrzewasz pęknięcie czaszki, stosuj ucisk wokół rany, a nie bezpośrednio na miejsce uszkodzenia.
4. Jeżeli występują wymioty, ułóż poszkodowanego w pozycji bocznej bezpiecznej, udrażniaj drogi oddechowe, głowę i kręgosłup szyjny utrzymuj w linii ciała.
5. Wezwij pomoc medyczną.
| Urazy głowy | ||
| Typy urazów głowy | Postępowanie | |
| Rany głowy | nałóż jałowy opatrunek i zastosuj ucisk | |
| lekko unieś głowę poszkodowanego, jeżeli nie podejrzewasz urazu kręgosłupa szyjnego | ||
| wezwij wykwalifikowaną pomoc medyczną | ||
| Pęknięcie czaszki i wstrząśnienie mózgu |
obserwuj oddychanie, sprawdzaj regularnie stan poszkodowanego | |
| staraj się unieruchomić głowę i kręgosłup szyjny | ||
| kontroluj krwawienie, załóż opatrunek, zastosuj ucisk. Jeżeli podejrzewasz złamanie czaszki, stosuj ucisk wokół rany, a nie bezpośrednio na miejsce uszkodzenia | ||
| wezwij wykwalifikowaną pomoc medyczną | ||
Złamanie to przerwanie ciągłości kości.