Obrażenia powodujące bezpośrednie zagrożenia życia poszkodowanego:
- upadek z wysokości trzy razy większej niż wzrost poszkodowanego,
- wypadnięcie ze środka lokomocji w czasie kolizji,
- wypadek komunikacyjny z udziałem pieszego, rowerzysty, motocyklisty,
- urazy, w wyniku których doszło do utraty przytomności lub do innych zaburzeń świadomości,
- rany głowy, klatki piersiowej, brzucha (np. rany postrzałowe).
Ocenę stanu przeprowadzamy:
- jeżeli nie pogorszymy stanu poszkodowanego,
- jeżeli poszkodowany nie ma urazu kręgosłupa.
Po zakończeniu czynności ogólnych należy przystąpić do oceny stanu poszkodowanego. W tym celu dokładnie obejrzyj poszkodowanego, sprawdź, co czujesz i słyszysz, a także, co poszkodowany czuje i czy jest zdolny opisać ból, samopoczucie.
Patrząc na poszkodowanego, sprawdzasz, co w jego wyglądzie jest nienaturalne; czy poszkodowany ma jakieś deformacje, otwarte rany, uszkodzenia, czy widzisz zwiększone obrysy stawów.
ZWRÓĆ UWAGĘ na:
| deformacje - zdarzają się jeżeli są złamania kości | ![]() |
|
| rany - przerwanie ciągłości skóry, często krwawiące | ![]() |
|
| tkliwość - nadmierna wrażliwość, ból, kiedy dotkniemy poszkodowanego | ![]() |
|
| obrzęki - poszerzony obrys | ![]() |
| 1. Głowa | Sprawdzasz: deformacje, rany, tkliwość, obrzęki. Porównaj wielkość źrenic i ich reakcje na światło. Sprawdź uszy i nos; czy widzisz wyraźny wyciek (jeżeli tak, jakiego koloru, wodnisty czy krwawy). Sprawdź jamę ustną: czy nie ma w niej czegoś (np. złamanych zębów) co może utrudniać swobodny przepływ powietrza. Podczas badania głowy sprawdzasz jednocześnie temperaturę, kolor i wilgotność skóry. Informacje te mogą wnieść wiele do wiedzy o stanie poszkodowanego. Niski poziom tlenu we krwi powoduje szare, szaro-niebieskie zabarwienie skóry. Zmiana zabarwienia jest najbardziej widoczna na wargach. |
![]() |
| 2. Szyja | Sprawdzasz: deformacje, rany, tkliwość, obrzęki. | ![]() |
| 3. Klatka piersiowa | Sprawdzasz: deformacje, rany, tkliwość, obrzęki – łagodnie uciskając. | ![]() |
| 4. Brzuch | Sprawdzasz: deformacje, rany, tkliwość, obrzęki – uciskając. | ![]() |
| 5. Miednica | Sprawdzasz: deformacje, rany, tkliwość, obrzęki. Uciskaj w dół trzymając ręce na biodrach poszkodowanego. Uciskaj do wewnątrz trzymając ręce na biodrach poszkodowanego. |
![]() |
| 6. Kończyny | Sprawdzasz: deformacje, rany, tkliwość, obrzęki. | ![]() |
| 7. Plecy | Jeżeli nie podejrzewasz urazu kręgosłupa, obróć poszkodowanego na bok i obejrzyj plecy. Sprawdzasz: deformacje, rany, tkliwość, obrzęki. |
| Kolor skóry | Przyczyna |
| Różowy | Normalny kolor wewnętrznej strony powieki, wewnątrz ust, w loży paznokcia u wszystkich ras |
| Czerwony | Rozszerzenie łożyska naczyniowego z powodu zdenerwowania, reakcja na działanie wysokiej temperatury, wysokie wartości ciśnienia krwi, zatrucie tlenkiem węgla |
| Biały | Zapadnięte naczynia z powodu utraty dużej ilości krwi, wstrząs, załamanie nerwowe |
| Niebieski | Niedostateczny poziom tlenu we krwi spowodowany jest niewydolnością oddychania lub niewydolnością układu krążenia (choroby serca) |
| Żółty | Niewydolność lub choroba wątroby |
| Temperatura/wilgotność skóry | Przyczyna |
| Ciepła i sucha | Stan naturalny |
| Gorąca, wilgotna albo sucha | Wysoka gorączka, zaburzenia termoregulacji, udar cieplny, działanie wysokiej temperatury |
| Chłodna i wilgotna | Wstrząs, krwotok, złe krążenie |
| Chłodna, sucha albo wilgotna | Działanie niskiej temperatury albo wychłodzenie (hipotermia, odmrożenia) |
Hipotermia to stan organizmu, kiedy temperatura ciała spadnie poniżej 35°C.
Tlenek węgla (zwany potocznie czadem) jest gazem bezwonnym, bezbarwnym, niedrażniącym, powstającym podczas spalania substancji organicznych.
Udar cieplny to stan zagrażający życiu poszkodowanego, gdyż jego ciało staje się niebezpiecznie przegrzane. Do udaru cieplnego dochodzi, jeżeli czas przebywania w wysokich temperaturach jest długi.
Wychłodzenie następuje, jeżeli przebywamy długi czas w niskiej temperaturze bez odpowiedniego ubrania.
Złamanie to przerwanie ciągłości kości.
Krwotok to utrata dużej ilości krwi w krótkim czasie.
Udar jest spowodowany brakiem przepływu krwi przez pewien obszar mózgu.