Sytuacje szczególne

Jest kilka sytuacji szczególnych, o których należy wiedzieć, aby prawidłowo użyć defibrylatora AED. Należą do nich:

  • woda,
  • dzieci,
  • leki w plastrach,
  • wszczepiony rozrusznik.

Woda

Jeżeli poszkodowany znajduje się w wodzie (choćby w kałuży), należy umieścić go poza nią. Jeżeli klatka piersiowa poszkodowanego jest mokra, należy ją szybko osuszyć. Czynności te są podyktowane bezpieczeństwem osób udzielających pomocy, aby nie doszło do porażenia prądem. Ryzyko porażenia prądem jest minimalne jeżeli poszkodowany nie ma kontaktu z wodą i jego klatka piersiowa jest sucha.

Dzieci

Zatrzymanie krążenia u dzieci jest najczęściej spowodowane niedrożnością dróg oddechowych, bardzo rzadko pierwotna przyczyna jest pochodzenia sercowego. Defibrylatora typu AED można używać u dzieci powyżej pierwszego roku życia. Do tego celu służą specjalne elektrody pediatryczne. Elektrody te są specjalnie oznakowane, tak aby nie mylić ich z elektrodami dla dorosłych. Nie zawsze znajdują się one w standardowym wyposażeniu defibrylatorów AED.

Plastry z lekami

Wielu ludzi korzysta z przezskórnej drogi podawania leków (np. nitrogliceryny, leków przeciwbólowych, hormonoterapii itp.). Jeśli po odsłonięciu klatki piersiowej zobaczymy naklejony plaster, należy go usunąć, a skórę w tym miejscu wytrzeć przed naklejeniem elektrod.

Wszczepiony rozrusznik

Jeżeli u poszkodowanego na klatce piersiowej zauważymy bliznę i wyczujemy zgrubienie podskórne, należy przypuszczać, że poszkodowany ma wszczepiony rozrusznik. Unikajmy umieszczania elektrod bezpośrednio w okolicy tego urządzenia. Najlepiej odsuńmy elektrody defibrylatora AED o 5-10 cm.

UTRZYMANIE DEFIBRYLATORA AED

Okresowe kontrole zapewniają, że defibrylator jest w pełni gotowy do pracy. Defibrylatory typu AED posiadają wewnętrzny automatyczny system kontroli sprawności urządzenia. W razie rozpoznania przez ten system nieprawidłowości, urządzenie powiadamia nas o tym sygnałem świetlnym bądź dźwiękowym. System ten informuje nas np. o obniżeniu sprawności baterii.

Do wyposażenia defibrylatora AED należą zwykle apteczka w której znajdują się:

  • dwie pary rękawiczek medycznych,
  • nożyczki,
  • maszynka do golenia,
  • maska do prowadzenia oddechu zastępczego,
  • gaza.




 PAMIĘTAJ!

Zatrzymanie krążenia objawia się:

  • brakiem reakcji,
  • brakiem oddechu.

Postępowanie ratującego:

  • uruchom defibrylator AED,
  • naklej elektrody,
  • po zaleceniu wyładowania wykonaj je,
  • prowadź resuscytację krążeniowo-oddechową przez 2 min,
  • powtarzaj czynności do czasu przybycia pomocy medycznej.                                                                                                                                       



Pojęcia kluczowe

  • Automatyczny defibrylator zewnętrzny (AED) - urządzenie zdolne do analizy rytmu pracy serca, rozpoznające rytmy do defibrylacji, sygnalizujące konieczność defibrylacji, którą wywołuje na komendę ratownik.
  • Defibrylacja - to elektryczne wyładowanie przywracające prawidłowy rytm pracy serca.

Jak pracuje serce?

Serce jest organem z czterema jamami (dwa przedsionki, dwie komory). Po prawej stronie serca znajduje się prawy przedsionek i prawa komora, które otrzymują krew pozbawioną tlenu z organów i przesyłają ją do płuc w celu utlenowania. Po lewej stronie serca znajduje się lewy przedsionek i lewa komora, które otrzymują krew utlenowaną z płuc i przesyłają ją dalej do organów. Serce pompuje krew dzięki powtarzającym się cyklom napełniania i opróżniania przedsionków i komór serca. Posiada ono unikalny układ bodźcotwórczo-przewodzący, który kontroluje pracę serca. Nadrzędny ośrodek tego układu znajduje się po stronie prawej serca i wytwarza impulsy elektryczne z częstotliwością 60-100/min. Impulsy te powodują skracanie komórek mięśniowych serca w sposób skoordynowany. Ponieważ serce kurczy się, potrzebuje do pracy dużej ilości tlenu, który jest dostarczany przez tętnice wieńcowe. Naczynia wieńcowe oplatają cały mięsień sercowy, rozgałęziając się na mniejsze. Różne choroby prowadzą do zamknięcia naczyń wieńcowych, powodując zaprzestanie dostarczania tlenu. Wynikiem tego jest zaburzona praca serca.

Kiedy praca serca może być przerwana?

Najczęstszym zaburzeniem rytmu serca prowadzącym do nagłego zatrzymania krążenia jest migotanie komór. Zorganizowana fala impulsów elektrycznych powoduje, że mięsień sercowy kurczy się synchronicznie (po skurczu następuje rozkurcz). Natomiast, kiedy brak tej koordynacji, występuje migotanie komór. W rezultacie krew nie jest pompowana, w skutek czego dochodzi do zatrzymania krążenia (co przejawia się brakiem tętna). Drugim potencjalnym zaburzeniem, prowadzącym do zatrzymania krążenia, jest częstoskurcz komorowy, w którym mamy szybki, ale stabilny rytm komorowy, dopóki serce efektywnie pompuje krew (tętno jest wówczas wyczuwalne).

Postępowanie w przypadku zatrzymania krążenia

Kiedy serce przestaje pracować efektywnie, następuje zatrzymanie krążenia krwi, a to powoduje jej niedotlenowanie. W takiej sytuacji czas decyduje o życiu. Każda minuta po zatrzymaniu krążenia powoduje, że szanse na skuteczny ratunek, czyli przeżycie ofiaryspadająo 7%-10%. W przypadku zatrzymania krążenia należy niezwłocznie rozpocząć resuscytację krążeniowo-oddechową i prowadzić ją dopóki nie zostanie dostarczony defibrylator.Następnie,popodłączeniu urządzenia, postępować według słyszanych komend głosowych.

 

Defibrylator AED

Automatyczny defibrylator zewnętrzny - AEDjest to urządzenie, które analizuje rytm serca, i w razie potrzeby, poprzez elektrody defibrylacyjne jest w stanie dostarczyć energię elektryczną do serca ofiary. Celem defibrylacji(wyładowania)jest wytłumienie chaotycznych impulsów elektrycznych przepływających przez serce, czyli naprawa nienormalnego rytmu serca. Dzięki temu uzyskuje się stabilizację prawidłowego rytmu serca, a tym samym przywracana jest prawidłowa praca serca jako pompy. Zwykle defibrylator AED składa się z kompletu elektrod wraz z kablami, baterii lub akumulatorów oraz jednostki centralnej. Zadaniem osoby ratującej jest naklejenie elektrod na odsłoniętą klatkę piersiową ofiaryiwykonanie komend głosowych defibrylatora. Naklejone elektrody i łączące je z defibrylatorem kable przekazują sygnał elektryczny pracy serca do jednostki centralnej, która przeprowadza analizę i, jeśli zachodzi potrzeba, sugeruje dostarczenie energii elektrycznej, tj. wyładowania. Defibrylatory typu AED są specjalistycznymi, niezawodnymi urządzeniami i zostały tak zaprogramowane, aby móc przeprowadzić analizę zapisu EKG, ale również wykryć spontaniczne ruchy ofiary lub ruch wywołany przez inne osoby, co mogłoby zakłócić przeprowadzenie prawidłowej analizy. Taki system umożliwia obsługę defibrylatorów typu AED po minimalnym przeszkoleniu. Obecnie większość defibrylatorów typu AED posiada pamięć, która rejestruje zapis rytmu serca (EKG), datę i czas poszczególnych zdarzeń oraz liczbę wyładowań.

Wspólne cechy defibrylatorów typu AED

Na rynku istnieje wiele różnych modeli defibrylatorów typu AED. Zasady użycia defibrylatoratypuAEDsązawsze takie same, chociaż poszczególne modele mogą się różnić wyglądem zewnętrznym i akcesoriami. Jeśli jest taka możliwość, każdy powinien zapoznać się z posiadanym typem defibrylatora AED.

Wspólne cechy defibrylatorów:

  • przycisk "włącz/wyłącz";
  • elektrody jednorazowe wraz z kablami;
  • zestaw komend głosowych zgodnych z obowiązującymi standardami;
  • układ pamięci przechowujących dane ostatnich akcji reanimacyjnych.


Zasady używania defibrylatora typu AED

Jeżeli zdecydowałeś, że defibrylatortypu AED będzie potrzebny (ofiaranie reaguje; nie oddycha), postępowanie jest zawsze jednakowe bez względu na model urządzenia:
1. Do czasu dostarczenia defibrylatora AED wykonujesz resuscytację krążeniowo-oddechową.
2. Jeżeli dostarczono defibrylator AED, włączasz go.
3. Podłącz kabel do defibrylatora i naklej elektrody na klatkę piersiową poszkodowanego. Jeżeli poszkodowane jest dziecko, użyj elektrod pediatrycznych (przeznaczonych dla dzieci).
4. Następnie postępuj zgodnie z podpowiedziami udzielanymi przez defibrylator.


Bezwzględnie pamiętaj o:

  • odsunięciu się od poszkodowanego na czas analizy;
  • jeżeli zalecane jest wyładowanie, sprawdź, czy nikt (łącznie z Tobą) nie dotyka pacjenta i naciśnij przycisk "wyładowanie".

Aby uruchomić niektóre egzemplarze defibrylatorów typu AED, należy wcisnąć przycisk "włącz", w innych wystarczy otworzyć pokrywę.
Po uruchomieniu następuje szybkie sprawdzenie wewnętrznych procedur i po chwili słyszymy komendy głosowe, które w pewnych typach defibrylatorów dodatkowo są wyświetlane na monitorze.


Pamiętaj, że zanim defibrylator zacznie działać, musisz:

  • odsłonić klatkę piersiową poszkodowanego;
  • osuszyć skórę klatki piersiowej (wytrzeć ją) poszkodowanego, aby elektrody prawidłowo przewodziły prąd elektryczny;
  • ewentualnie ogolić skórę klatki piersiowej, gdyż nadmierne owłosienie zaburza kontakt elektrod ze skórą, zmniejsza skuteczność defibrylacji, stwarza możliwość powstania łuku elektrycznego między elektrodami a skórą i poparzenia klatki piersiowej ofiary.Maszynka do golenia jest zawsze w zestawie z defibrylatorem.
  • Przykleić elektrody do klatki piersiowej tak aby jedna znajdowała się po prawej stronie mostka poniżej obojczyka, a druga po lewej stronie klatki piersiowej w linii środkowopachowej.

 

UWAGA!

Jeżeli usłyszysz komendę ?wyładowanie niezalecane?, sprawdź oznaki krążenia; jeżeli ich brak, kontynuuj resuscytację krążeniowo-oddechową. 

Nagłe zatrzymanie krążenia

Nagłe zatrzymanie krążenia, nagła śmierć sercowa pozostaje nadal nierozwiązanym problemem ochrony zdrowia. Może ona dotyczyć każdego bez względu na wiek, płeć i ogólny stan zdrowia. Udowodniono, że zwiększamy szanse na przeżycie poszkodowanego wykonując kolejno ogniwa łańcucha przeżycia, na który składają się:

  • wczesne wezwanie pomocy,
  • wczesna resuscytacja krążeniowo-oddechowa,
  • wczesna defibrylacja z użyciem automatycznego defibrylatora zewnętrznego tzw. AED,
  • wczesna pomoc medyczna.

"Program powszechnego dostępu do defibrylacji"

Defibrylacja jest kluczowym ogniwem w przypadku nagłego zatrzymania krążenia. Jest ona najbardziej efektywna, jeżeli zostanie przeprowadzona w ciągu 3 minut od chwili nagłego zatrzymania krążenia. W celu zwiększenia szans przeżycia  nagłego zatrzymania krążenia wdrażany jest "Program powszechnego dostępu do defibrylacji". Program ten ma na celu podniesienie świadomości społecznej, poprawę umiejętności związanych z ratowaniem życia oraz rozmieszczenie defibrylatorów w miejscach publicznych.
Program może być przykładowo wdrażany w:

  • szkołach,
  • zakładach pracy,
  • miastach,
  • muzeach,
  • obiektach sportowych,
  • dworcach kolejowych.

Łańcuch przeżycia

Łańcuch przeżycia to kolejne czynności, które wykonane u ofiaryzzatrzymaniemkrążeniazwiększają jej szanse na przeżycie. Na łańcuch przeżycia składają się cztery istotne ogniwa:

1. Wczesne rozpoznanie stanu nagłego i wezwanie pomocy.
2. Wczesna resuscytacja krążeniowo-oddechowa.
3. Wczesny dostęp do defibrylacji.
4. Wczesna pomoc medyczna.