Poszkodowany może dostarczać informacji, jakiej pierwszej pomocy potrzebuje.
Jeżeli poszkodowany jest nieprzytomny, można spytać o przebieg zdarzenia rodzinę, przyjaciół, obserwatorów.

UWAGA! Ważne informacje i pytania służące ich zdobyciu

 INFORMACJA

PYTANIE

 Objawy                                    Co się stało?
 Alergia  Czy jesteś na coś uczulony?
 Leczenie  Czy przyjmujesz stale jakieś leki? Na co się leczysz?
 Historia choroby  Czy coś podobnego przytrafiłocisięwcześniej? Czy masz inne problemy zdrowotne? 
 Posiłek  Kiedy i co ostatnio jadłeś albo piłeś?
 Mechanizm urazu  Jak doszło do urazu? Co robiłeś, zanim nastąpił wypadek?



Co robić przed przybyciem pomocy medycznej:

  • rozpoznać miejsce zdarzenia,
  • ocenić stan psychiczny poszkodowanego,
  • zebrać podstawowy wywiad.

Wszelkie czynności wykonuj szybko, staraj się zidentyfikować uraz do czasu przyjazdu pomocy medycznej. Po przyjeździe pomocy medycznej należy zdać dokładną relację z podstawowego wywiadu. Sprawdzaj stan poszkodowanego do czasu przyjazdu pomocy medycznej, każdą zmianę w stanie pacjenta zapamiętaj.

Pojęcia kluczowe

  • Objawy - deformacje, rany, tkliwość, obrzęki
  • Zebranie wywiadu - rozmowa na temat stanu poszkodowanego, zdarzenia
  • Ocena miejsca - szybkie ustalenie co się stało, lokalizacja zagrożeń dla siebie i poszkodowanego

Twoje postępowanie:

1. Sprawdź, czy poszkodowany reaguje!

  • głośno, wyraźnie zapytaj: Czy wszystko w porządku??
  • jeżeli brak reakcji, potrząśnij za ramiona i ponownie spytaj: ?Czy wszystko w porządku??

2. Jeżeli nie reaguje, zawołaj o pomoc, a następnie udrożnij poszkodowanemu drogi oddechowe.
3. Sprawdź, czy oddycha!

  • patrz, słuchaj, wyczuj.

4. Sprawdź czy nie ma krwotoku zagrażającego życiu!

UWAGA!

Sprawdź, czy coś zagraża bezpośrednio życiu poszkodowanego? Czy jest coś, co wymaga natychmiastowej reakcji? Oceń u poszkodowanego:

  • reakcje,
  • drożność dróg oddechowych,
  • oddech,
  • krążenie.
 

 

Jeżeli poszkodowany odpowiada, to znaczy, że oddycha.Ocena zachowania poszkodowanego:

  • Jeżeli reaguje, zostaw poszkodowanego w pozycji, w której go zastałeś, o ile nie zagraża mu żadne niebezpieczeństwo.
  • Dowiedz się jak najwięcej o stanie poszkodowanego i wezwij pomoc (jeśli będzie potrzebna).
  • Do czasu przybycia fachowej pomocy medycznej regularnie oceniaj stan poszkodowanego.
  • Jeżeli poszkodowany kaszle, ma trudności z mówieniem, coraz trudniej łapie powietrze, to znaczy, że ma niedrożne drogi oddechowe. Jak najszybciej udrożnij drogi oddechowe.
  • Jeżeli poszkodowany nie reaguje, zawołaj głośno o pomoc, poproś o wykonanie telefonu ratunkowego pod numer 112 lub 999, a jeśli nie ma nikogo do pomocy, zadzwoń sam.

Udrożnienie dróg oddechowych:

  • Odwróć poszkodowanego na plecy.
  • Następnie odchyl jego głowę i unieś żuchwę.
  • Wykonaj to, umieszczając jedną rękę na czole poszkodowanego i powolnym ruchem odginając jego głowę do tyłu. Kciuk i palec wskazujący pozostaw wolnymi tak, aby móc zatkać nos poszkodowanego, jeżeli potrzebne będą oddechy ratunkowe.
  • Opuszki palców drugiej ręki umieść na żuchwie poszkodowanego i unieś ją w celu udrożnienia dróg ddechowych.

Sprawdzanie oddychania

Twoim następnym krokiem jest sprawdzenie, czy poszkodowany oddycha. Masz na to 5-10 s. Sprawdzasz patrząc (czy są ruchy klatki piersiowej poszkodowanego), słuchając (czy słyszysz szum powietrza wydychanego przez poszkodowanego), wyczuwając (czy na własnym policzku czujesz powietrze wydychane przez poszkodowanego).

W tabeli zamieszczono nieprawidłowe dźwięki podczas oddychania.

Nieprawidłowe dźwięki Prawdopodobna przyczyna
Chrapanie  Częściowo zablokowane drogi oddechowe (najczęstsza przyczyna- zapadnięty język)
Bulgotanie Gromadzenie śluzu oraz płynu w drogach oddechowych
Mocne dźwięki (krakanie) Częściowo zablokowane drogi oddechowe
Świsty Obrzęk krtani, obturacja oskrzeli (astma)
Oddech agonalny

Pojedyncze westchnienia (oddechy) po zatrzymaniu krążenia

Sprawdzenie, czy poszkodowany miał krwotok zagrażający życiu

Sprawdź, czy na ubraniu poszkodowanego widać plamy krwi. Jeżeli zauważysz krew na odzieży, staraj się sprawdzić, skąd ona pochodzi. Uciśnij miejsce, z którego następuje krwawienie. Jeżeli jest to możliwe kontroluj ciśnienie pacjenta i jego stan ogólny.

 

 

Ocena stanu poszkodowanego

Po zakończeniu czynności ogólnych należy przystąpić do oceny stanu poszkodowanego. W tym celu:

  • dokładnie obejrzyj poszkodowanego, sprawdź, co czujesz i słyszysz,
  • a także, co poszkodowany czuje i cyz jest zdolny opisać ból, samopoczucie.

Patrząc na poszkodowanego sprawdzasz, co w jego wyglądzie jest nienaturalne; czy poszkodowany ma jakieś deformacje, otwarte rany, uszkodzenia, czy widzisz zwiększone obrysy stawów.

Zwróć uwagę na:

  • deformacje - zdarzają się jeżeli są złamania kośći
  • rany - przerwanie ciągłości skóry, często krwawiące
  • tkliwość - nadmierna wrażliwość, ból kiedy dotkniemy poszkodowanego
  • obrzęki - poszerzony obrys

W zdecydowanej większości osoby, którym będziesz udzielać pomocy, będa w stanie powiedzieć, co im dolega. Wówczas skoncentruj się na dolegliwościach, które zgłaszają np. ból brzucha, uraz stawu, zaburzenia widzenia, ból głowy.
Poszkodowanym, którzy mają urazy wielonarząddowe (zgłaszają wiele dolegliwości, np. po upadku z wysokości, wypadku motocyklowym), musisz sprawdzić całe ciało, starając się określić rodzaj obrażeń.
Obrażenia mogą stanowić bezpośrednie zagrożenie życia poszkodowanego.
W takim przypadku rozpocznij badanie poszkodowanego od głowy do stóp starając się zauważyć wszelkie odstępstwa od stanu prawidłowego.
Badając poszkodowanego nie poruszaj go, ponieważ zawsze należy podejrzewać uraz kręgosłupa.

Ocena poszkodowanego:

1. Głowa

  • Sprawdzasz: deformacje, rany, tkliwość, obrzęki.
  • Porównaj wielkość źrenic i ich rekacje na światło.
  • Sprawdź uszy i nos; czy widzisz wyraźny wyciek (jeżeli tak, jakiego koloru, wodnisty czy krwawy).
  • Sprawdź jamę ustną: czy nie ma w niej czegoś (np. złamanych zębów) co może utrudniać swobodny przepływ poiwetrza.
  • Podczas badania głowy sprawdzasz jednocześnie temperaturę, kolor i wilgotność skóry. Informacje te mogą wnieść wiele do wiedzy o stanie poszkodowanego.
  • Niski poziom tlenu we krwi powoduje szare, szaro - niebieskie zabarwienie skóry.
  • Zmiana zabarwienia jets najbardziej widoczna na wargach.

2. Szyja

  • Sprawdzasz: deformacje, rany, tkliwość, obrzęki.

3. Klatka piersiowa

  • Sprawdzasz: deformacje, rany, tkliwość, obrzęki - łagodnie uciskając.

4. Brzuch

  • Sprawdzasz: deformacje, rany, tkliwość, obrzęki - uciskając.

5. Miednica

  • Sprawdzasz: deformacje, rany, tkliwość, obrzęki.
  • Uciskaj w dół trzymając ręce na biodrach poszkodowanego.
  • Uciskaj do wewnątrz trzymając ręce na biodrach poszkodowanego.

6. Kończyny

  • Sprawdzasz: deformacje, rany, tkliwość, obrzęki.

7. Plecy

  • Jeżeli podejrzewasz uraz kręgosłupa, obróć poszkodowanego na bok i obejrzyj plecy.
  • Sprawdzasz: deformacje, rany, tkliwość, obrzęki.